रसुवा जिल्लाको भोटेकोशी/त्रिशुली नदीमा बुधबार आएको अचानक बाढीले नेपालमा मानवीय क्षति मात्र नभई भौतिक संरचनामा समेत गम्भीर क्षति पुर्याएको छ । यस विपत्तिले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान तानेको छ भने विदेशी नागरिकहरू पनि प्रभावित भएका छन् ।
नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्यांकअनुसार बाढीमा परी ६०० भन्दा बढी पर्यटक सम्पर्कविहीन भएका छन् । तीमध्ये ५१७ जना विदेशी नागरिक रहेका छन् भने बाँकी नेपाली पर्यटक तथा सहयोगीहरू रहेका छन् ।
प्राकृतिक विपत्तिपछि विश्वका कयौं नेताहरूले नेपालको पक्षमा समवेदना तथा सहयोगका वाचा गरेका छन् ।
विश्व नेताहरूको प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नेपालको बाढीलाई ‘क्रुर’ घटनाको संज्ञा दिँदै आवश्यक सबै सहयोग उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरेका छन् । बिहीबार ओभल अफिसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले बाढीले भवनहरू खेलौनाजस्तै बगाएको देख्नुपरेको बताए । “त्यो बाढी मात्र थिएन, हिलो र पानीको मिश्रण थियो । त्यहाँ ठूला तथा बलिया भवनहरूसमेत टुथपिकजस्तै पखालिएका थिए,” उनले भने । ट्रम्पले नेपालको नेतृत्वसँग कुरा भएको र उनीहरूलाई चाहिने सबै सहयोग दिने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । उनले प्रभावित क्षेत्रमा ५० देखि ६० अमेरिकी नागरिक रहेको अनुमान गर्दै पूर्ण विवरण नआएको बताए । तर, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले करिब ९० अमेरिकी नागरिक प्रभावित हुन सक्ने, तीन जनाको उद्धार भइसकेको र कुनै अमेरिकीको मृत्यु भएको जानकारी नरहेको जनाएको छ ।
बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नमले घटनाप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै तत्काल उद्धार, राहत तथा आर्थिक सहायताको घोषणा गरेका छन् । साउथ वेल्स भ्रमणका क्रममा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले यस घटनामा बेलायती नागरिक पनि बेपत्ता भएको बताए । “हामी त्यस क्षेत्रमा प्रभावित बेलायती नागरिकलाई सहयोग गर्न हरसम्भव प्रयास गर्नेछौँ,” उनले भने । उनले उद्धार तथा राहतका लागि ५ मिलियन पाउन्ड सहयोग प्रस्ताव गरेको र काउन्सुलर सपोर्ट स्टाफ खटाउने जानकारी दिए ।
दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति ली जे म्युङले आपत्कालीन बैठक बोलाएर नागरिकको सुरक्षालाई सर्वोच्च प्राथमिकतामा राख्न निर्देशन दिएका छन् । जलविद्युत् आयोजना निर्माण स्थलमा काम गरिरहेका नौ जना दक्षिण कोरियाली नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको उनले बताए । उनले सबै कूटनीतिक च्यानल सक्रिय बनाउन र नेपाल सरकारसँग नजिकबाट परामर्श गर्न निर्देशन दिएका छन् ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले अगस्ट २६ मा नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग फोनमा कुराकानी गरी जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् । “यस कठिन समयमा भारतका जनता नेपालका आफ्ना दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरूको साथमा छन्,” उनले भने । भारत सरकारले ५० टन मानवीय सहायता सामग्री नेपाल पठाएको छ । अस्थायी आश्रय, कम्बल, किट, सौर्य बत्ती, औषधि तथा खाना समेटिएको उक्त सामग्री भारतीय वायुसेनाका विमानमार्फत काठमाडौं पुर्याइएको छ । भारतीय विदेश मन्त्रालयले सुरुमा २८८, पछि २९० जना आफ्ना नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको जानकारी दिएको छ । त्रिशूली-१ जलविद्युत् आयोजनामा काम गर्ने ७३ जना कामदार र तमिलनाडु, पश्चिम बंगाल तथा केरलाका तीर्थयात्री समूह पनि बेपत्ताको सूचीमा छन् । विदेश मन्त्री एस. जयशंकरले उच्चस्तरीय समीक्षा बैठक गरी उद्धारका लागि सबै निकायसँग समन्वय भइरहेको बताए ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले नेपाल र चीनमा आएको गम्भीर बाढीबाट धेरैको ज्यान गएको, मानिसहरू बेपत्ता भएको र व्यापक विनाश भएको भन्दै दुःख व्यक्त गरेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघको मानवीय मामिला समन्वय कार्यालयका प्रमुख टम फ्लेचरले बाढीलाई ‘भयावह’ भन्दै केन्द्रीय आपत्कालीन प्रतिक्रिया कोषबाट दुई मिलियन अमेरिकी डलर विनियोजन गरेका छन् । विश्व स्वास्थ्य संगठनले १० हजार मानिसलाई तीन महिनासम्म आधारभूत स्वास्थ्य सेवा दिन सक्ने चिकित्सा किट पठाएको छ । विश्व खाद्य कार्यक्रम र युनिसेफले पनि राहत सामग्री तयार पारेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट संघले आपत्कालीन कोषबाट एक मिलियन स्विस फ्र्यांक नेपाल रेडक्रस सोसाइटीलाई सहयोग गरेको छ । रेडक्रसका नेपाल प्रतिनिधि डेभिड फिशरले प्राथमिकता प्रभावित समुदायसम्म पुग्नु, घर गुमाएका, घाइते वा सम्पर्कविहीन भएकाहरूलाई सहयोग पुर्याउनु रहेको बताए ।
चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले बाढीपहिरोमा बेपत्ता भएकाहरूको खोज तथा उद्धारमा पूर्ण क्षमता प्रयोग गर्न निर्देशन दिएका छन् । प्रधानमन्त्री ली चियाङले तिब्बतको प्रभावित क्षेत्रमा पुगेर उद्धार कार्यको अवलोकन गरेका छन् भने उपप्रधानमन्त्री झाङ ग्वोचिङ पनि स्थलगत रूपमा उपस्थित भएका छन् । अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीजले गहिरो सहानुभूति व्यक्त गर्दै करिब ३५ अस्ट्रेलियाली नागरिक बेपत्ता रहेको बताए । अस्ट्रेलियाले पाँच मिलियन अस्ट्रेलियाली डलर सहयोग गर्ने घोषणा गरेको छ ।
युरोपेली संघकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डर लेयेनले थप सहयोग परिचालन गर्न युरोप तयार रहेको बताएकी छन् । संघले कोपरनिकस उपग्रह प्रणाली सक्रिय गरेर प्रभावित क्षेत्रको नक्साङ्कनमा सहयोग गरेको छ । दक्षिण कोरियाले एक मिलियन अमेरिकी डलरसहित द्रुत प्रतिक्रिया टोली पठाउने भएको छ । श्रीलंकाले एक मिलियन अमेरिकी डलर मानवीय सहयोग घोषणा गरेको छ भने स्विट्जरल्यान्डले पनि सोही रकम वा त्यसभन्दा बढी सहयोग गर्ने जनाएको छ । जर्मनीका चान्सलर फ्रिड्रिच मर्जले गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै पीडित र उनीहरूका प्रियजनप्रति समवेदना जनाएका छन् । भ्याटिकनले पोप लियो चौधौंले बाढीबाट भएको मृत्यु र विनाशप्रति दुःख व्यक्त गरेको जानकारी गराएको छ ।
विश्व बैंकले नेपाललाई आपत्कालीन सहयोगका रूपमा २५ अर्ब नेपाली रुपैयाँसम्म परिचालन गर्न सकिने बताएको छ । भारत, चीन र अमेरिकासहितका प्रतिबद्धताबाट नेपालको राहत कोषमा २२९ मिलियन अमेरिकी डलर जुटेको छ । नेपाल सरकारले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमार्फत एकद्वार प्रणाली लागू गरेको छ ।
