काठमाडौँ, १३ भदौ । भाद्र कृष्ण प्रतिपदाका दिन सुरु भई अष्टमीसम्म आठ दिनसम्म चल्ने परम्परागत सांस्कृतिक पर्व गाईजात्रा आज मनाइँदै छ ।
विगत एक वर्षभित्र दिवङ्गत भएका आफन्तको सम्झनामा यो पर्व मनाउने गरिन्छ । आजका दिन गाई वा गाईकै रूपमा सिँगारिएका मानिसलाई आ–आफ्नो क्षेत्रमा परिक्रमा गराइन्छ । श्रद्धालुहरूले उनीहरूलाई दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दहीका साथै अन्न र द्रव्य दान गर्ने चलन छ ।
नगरपरिक्रमा गराएमा वर्षभरिमा मृत्यु भएका व्यक्ति गाईको पुच्छर समातेर वैतरणी पार हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।
इतिहासअनुसार राजा प्रताप मल्लले पुत्रशोकले विह्वल भएकी आफ्नी रानीलाई संसारमा अरू पनि यस्तै शोक बेहोर्ने मानिस रहेछन् भन्ने देखाउन यो पर्व सुरु गरेका थिए । रानीको मन शान्त हुन नसकेपछि उनले विभिन्न प्रहसन तथा व्यङ्ग्यात्मक कार्यक्रम गराउने आदेश दिएकाले हाँस्यव्यङ्ग्यको प्रचलन चलेको जनश्रुति छ ।
गाईजात्राको परिक्रमा हनुमानढोकास्थित राजप्रासाद (राजदरबार) भएर जानुपर्ने प्रथा अहिले पनि कायम छ । देशका विभिन्न सहरमा यो पर्व मनाइए पनि उपत्यकामा यसको विशेष रौनक देख्न पाइन्छ ।
भाद्र कृष्ण अष्टमीसम्म चल्ने यस पर्वका अवसरमा प्रहसन, सामाजिक विकृतिविरुद्ध व्यङ्ग्यात्मक प्रदर्शन, नाचगान र मृत व्यक्तिको सम्झनामा रामायणको करुण रसका गीतहरूसमेत गाइने गरिन्छ ।
काठमाडौँ उपत्यकासहित बनेपा, धुलिखेल, पनौती, बाह्रविसे, त्रिशूली, दोलखा, खोटाङ, भोजपुर, चैनपुर, इलाम, धरान, विराटनगर, वीरगञ्ज, हेटौँडा र पोखरालगायत नेवार समुदायको बाक्लो उपस्थिति रहेका सहरमा गाईजात्रा धुमधामसाथ मनाइन्छ । यस अवसरमा हाँस्य कलाकारहरूले पनि विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेका छन् ।
सरकारले काठमाडौँ उपत्यकामा यस पर्वका अवसरमा सार्वजनिक बिदा दिने गर्दै आएको छ । यस वर्ष भने गाईजात्रा शनिबारकै सार्वजनिक बिदाको दिन परेको छ ।
